Subotica Sajam

Istorija

   

 

SUBOTIČKE PIJACE ZA VREME TURAKA
Prvi pisani dokumenti o subotičkim vašarima i pijacama datiraju iz vremena turaka. Prema turskim poreskim knjigama (defterima) iz 1570-te i 1578-me, stanovnici grada "Szobotka" su već plaćali pijačne i vašarske naknade.

"Koristeći period četvrtvekovnog "dugačkog mira" iliti nikad ne prestajućih "malih ratova" nakon odrinskog mira 1568-me, sultan II Selim je radi političkog i ekonomskog jačanja budimskog vilajeta (kome je pripadao veliki deo prostora između Dunava i Tise) uspostavio još dve nahije: bajski i subotički i time je segedinski sandžak je postigao vrhunac svoje teritorijalne organizovanosti. Nakon toga II Selim ponovno naseljava napuštena ili jedva nastanjena sela nahije (većinom srpskim) kolonistima, a posle toga kasaba "Szobotka" (slično srednjovekovnim prilikama) postaje naselje sa gradskim pravima, koje ima i pijacu."
Defteri vašare i pijace spominju prema nazivima srpske pravoslavne crkve:

  •    "Szveti Sztevan dan" - 9. januar
  •    "Szveti Lazarov dan" - 28. jun
  •    "Szveti Krisztov dan" - 27. septembar

Vašarske carine i pprihodi od pijaca, koji su ubirani naznašenim danima, Turcima su doneli godišnje prihode od 500 akči.

Na subotičkim pijacama u to vreme prodavali su se luk, beli luk, kupus, repa, lan, kudelja i pšenica, sočivo i grašak, nohut (sastrica) i baklet (konski grah), med, ovčije i svinjsko meso, ogrevno drvo, seno...


VAŠARI IZ VREMENA OSVAJANJA OTADŽBINE
Mađarska reč vašarnap (nedelja) proističe iz vašar-nap (dan za vašar) i iz naših Zakonika znamo, da u vremenu prvih kraljeva vašari su cvetali, a naši trgovci su odlazili i na inostrane vašare (Prag, Perejašilavec). Delom o tome svedoči i novac pronađen u grobovima; potiče sa zapada, iz Vizantije ali ima i arapskih.

Postoji i jedan izvor iz vremena osvajanja otadžbine, koji govori o vašarima. Jeden arapski putnik (Ibn Rusta) o tome ovako piše:
"Kada Mađari stižu u Keveš, drže vašar sa Vizantijcima, koji im dolaze u susret. Oni (Mađari) prodaju im robove i kupuju vizantiske kadife,ćilime i drugu vizantijsku robu."

Trgovina sa vizantijcima i arapima nije prestala ni nakon osvajanja otadžbine, što dokazuju nakiti i novac. Solidus iz Vizantije i arapski dirhem su bili platežno sredstvo tadašnje svetske trgovine. Možda i na Istoku, ali u novoj otadžbini sigurno i sa nomadima smo imali izgrađenu trgovinu, delom prema severu, a delom preko Kijeva. Na prostorima Mađarske pronađeno je više normanskih predmeta, čak i jedna pozlaćena vladarska koplja. Ukras od slonovače na maču kralja Svetog Ištvana, koji se čuva u Pragu, sadrži normanske forma.

Ma čuvena praške vašare mađarski trgovci su odlazili plaćajući solidusima. Unutar zemlje dugo je još junerina, ali u spoljnoj trgovini prvenstveno je korišćen solidus, zatim mađarsko srebro, kao i konji. Na vašarima su se pojavili i zanatlije, prvenstveno samardžije, lončari i klobučari.


VAŠARI
Subotica je od 1743. godine - kada je proglašena slobodnim komorskim poljskim gradom imala pravo godišnje na održavanje tri velika vašara.
Kada je poslatal slobodnim kraljevskim gradom, 1779. godine, pored tri ranija vašara, dobila je odobrenje na još jedan vašar, a odobren joj je i jedan nedeljni vašar (ponedeljkom) .

Prilikom nedeljnih vašara grad nije imao pravo, da ubire carinu. Ranije su se vašari održavali na trgu ispred gradske kuće, na Pijačnom trgu, zatim pred Franjevačkom crkvom i pred Velikom crkvom (Svete Terezije), odnosno u okolnim ulicama.

Zadnjih decenija subotički vašari u potpunosti su izgubili svoj značaj.


SUBOTIČKE PIJACE KROZ VREME

STOČNO VAŠARIŠTE (marvena pijaca)
- pre 1890-te, mesto za marvenu pijacu odvajkada je održavana na prostoru između bajske i halaške kapije, koji je danać već potpuno izgrađen.

ŽIVINSKA PIJACA
- pijaca (bivša) u ulici Šandora Petefija. Tu se prodavala živina.

SVINJSKA PIJACA
- Trg kod Somborskog puta. Tu su prodavane svinje.

LONČARSKA PIJACA
- pijaca (bivša) u centru grada, kod ulice Dimitrije Tucovića. Nekada su ovde prodavali crepane i porculanske posude.

ŽITNA PIJACA
- Trg na Somborskom putu, pored igrališta "Bačke". Tu se prodaju žitarice.

GOLUPČIJA PIJACA
- manji trg pored Beogradsko puta (preko puta vatrogasaca). Tu su prodavani golubovi.

VOĆNA PIJACA
- (i danas postojeća) pijaca kod Sinagoge, na Trgu Oktobarske revolucije, gde se prodavalo povrće, voće i mlečni proizvodi. Ova pijaca se nekada nalazila na glavnom trgu (Pijačni trg) kod Svetog trojstva.

ZEČJA PIJACA
- bio je to prostor kod Golubčije pijace, koji je služio za prodaju zečeva.

ZEČJA-BUVLJA PIJACA (stareška pijaca)
- pijaca na Vašarištu, na kraju Somborskog puta. Ranije su se tu prodavale korišćene stvari.

PIJACA PAPUČARA
- deo ulice pored Sinagoge, gde su prodavali papudžije (I u ulici kod Elze).

PIJACA SLAME
- Pijačni trg (Vašarište) kod igrališta "Bačke", gde su ranije prodavali slamu i seno. Pre 1860-te pijaca slame nalazila se na sadašnjem mestu Voćne i Mlečne pijace, na Trgu Oktobarske revolucije.

MLEČNA PIJACA
- pijaca (deo) kod Sinagoge. Tu se prodaju mlečni proizvodi.

ZELENA PIJACA
- danas se nalazi na Trgu Oktobarske revolucije. Do 1970-tih nalazila se u ulici Matije Gupca, gde su prodavali povrće i lubenice.

PIJACA SENA
- nekadašnja pijaca za seno se nalazila na sadašnjem Puškinovom trgu i na mestu nekadašnje zgrade štamparije "Birografike". Zbog toga je trg dobio naziv Trg sena.
1859-te na to mesto je premeštena i pijaca slame sa prostora današnje zelene pijace.


copyright © 2009  Subotičke pijace  all rights reserved
početna          o nama          pijace          informator          kvalitet          barometar          javne nabavke          kontakt         

menadžment

istorija

o subotici

dokumenti

 

 

mlečna

zanatska

voćna

teslina

zelenac

kvantaš